Mediawijsheid: Wij leven niet meer met, maar in media

Auteur Anna-Sophie de Lugt op 18-04-2019 Thema Mediawijsheid

Leef ik in media

of door?

Het leven is meer

dan retweetende vogeltjes,

ik vertel iedereen te komen behalve mezelf

“Google ’t maar even” kan echt niet meer op school en hoe ver we gaan in het meekijken met onze kinderen wanneer zij surfen over het wereld wijde web, want kinderen hebben toch ook recht op privacy?

Dit waren stellingen die tijdens de conferentie (v)mbo mediawijsheid in het Tropenmuseum in Amsterdam voorbij kwamen. Een middag waar docenten werden meegenomen in de wereld van mediawijsheid. Een steeds belangrijker onderwerp voor leerlingen, omdat wij inmiddels niet meer met, maar in media leven.

Wat zijn media precies en wanneer ben je mediawijs?

Volgens keynote speker en hoogleraar Mediastudies Mark Deuze zijn media meer een houding dan een apparaat of software. Je bent nooit mediawijs, omdat je nooit raakt uitgeleerd en media continu veranderen.

Media gaan over verbinding, verbinding met mensen en dus per definitie over sociale competenties die voorbij knoppencursussen gaan. “Als we maar weten hoe apparatuur werkt, dan ben je er”. Dat is een valkuil. Het gaat erom dat je begrijpt wat er gebeurt als je op bepaalde knoppen drukt. Spreek dus af wat media zijn, ga voorbij de knoppenkennis en houd de vier belangrijkste bouwstenen in de gaten:

  1. Zie media als voedingswaarde en niet als voeding. Het gaat niet om schermtijd, maar om wat je met media doet en hoe je ermee omgaat. Calorietellen werkt ook niet.
  2. Zie media als een emotionele wijsheid niet als een instrumentele wijsheid. Wat doen media met je? Met wie ga je praten als je gepest wordt via Whats App of als je vriendinnetje het uitmaakt via Facebook.
  3. Mediawijsheid is transmedia. Het gaat niet over een film, smartphone, de radio, een televisie. Dit zijn losse eindjes waar ons leven mee verweven is. Knip ze daarom niet op maar verbind ze. Laat alle media toe, zo kun je combineren.
  4. Media betekent burgerlijke verbinding. Vraag aan kinderen waar ze zich druk over maken en hoe zij dit zouden oplossen met gebruik van media. Met verschillende mediaculturen kun je verhalen te vertellen en verbinding te maken.

De workshops stonden in het teken van de AVG, hoe maak je een vlog, didactische tools en cybersecurity. Academy4Learning ging ‘Slim zoeken op het internet’.

Wat is Google eigenlijk en hoe kun je vinden wat je zoekt?

“Tegenwoordig hoef je niets meer te weten want je kunt alles via Google vinden”, klopt niet. Ieder mens heeft basiskennis nodig om wegwijs te raken in de wereld van media en dus ook m.b.t. Google. Anders is het oneindig zoeken en weet je niet of je gevonden informatie betrouwbaar is.

Immers, Google is niets anders dan een lange lijst met links naar informatie. Die links kun je vergelijken met een kamer in een huis in een straat op een plek waarvan je niet weet waar deze plek is, hoe deze is ontstaan en of je op de juiste plek bent. Hoe kom je daar dan achter en waar heb je te beginnen?

  1. Bedenk eerst precies wat je wil weten
  2. Zoek dan eerst zoekwoorden die kunnen bijdragen aan dat wat je wil vinden (begin bij Wikipedia, dit is een plek waar veel nuttige informatie kan staan. NB: informatie is geen kennis!)
  3. Bouw je zoekopdracht vervolgens op met 2-5 woorden
  4. Gebruik eens een andere zoekmachine dan Google zoals Tor, DuckDuckGo, Startpage of gebruik een incognito venster. Immers, Google laat je de resultaten zien op basis van je eerdere zoekgedrag
  5. Laat de bovenste 2-4 links voor wat het is, dit zijn meestal advertenties waar jij in je aankoop uiteindelijk voor betaalt.
  6. Check de bron of schrijver op betrouwbaarheid bij anderen of via een zoekmachine. Praten over betrouwbaarheid is een eerste belangrijke stap in het wegwijs worden. Voor je het weet neem je De Speld voor waar aan.

Hierna gingen we in gesprek met Correspondent journalist en schrijver van het boek ‘Je hebt wél iets te verbergen’ Dimitri Tokmetzis over radicalisering binnen Youtube (1,9 miljard gebruikers). Hoe werkt YouTube precies en hoe kan het toch dat steeds meer ultraconservatieven, fundamentalistische christenen, libertariërs, esoterische andersdenkenden, complotdenkers, rechtsradicalen, racisten en antisemieten, (honderd)duizenden zo niet miljoenen abonnees weten te bemachtigen. Welke rol heeft YouTube hierin en hoe kun je als docent je leerlingen hierin begeleiden.

Tot slot kregen we van een jonge hacker (18), die vrijwillig de overheid helpt op systemen te hacken, een cursus Phishing. Wat is dit en hoe voorkom je dat je slachtoffer wordt van dit fenomeen? Klik hier!

Module mediawijsheid voor onderwijsinstellingen

Zelf mediawijzer worden? Wij hebben sinds kort de module mediawijsheid ontwikkeld voor het onderwijs. Wil je weten hoe wij scholen hierin begeleiden of hoe deze module eruit ziet? Bel of mail ons via 088 40 50 570 of info@academy4learning.nl.


Vol vertrouwen professionaliseren in het onderwijs

Van losse training tot compleet ontwikkeltraject, op maat voor een zo hoog mogelijk rendement
Direct toepasbaar in de lespraktijk, voor een lerende cultuur op school

Gratis adviesgesprek

met onze adviseur